ANWB Nachtwandeling Park Sonsbeek
Nederland, Gelderland, Arnhem
In het donkerst van de nacht opent zich een wereld die leeft: planten geuren, nachtdieren scharrelen rond op zoek naar voedsel en de sterrenhemel lijkt dichterbij dan ooit. Laat je ogen wennen aan het donker en ervaar de schoonheid van het donker in Park Sonsbeek.
Let op: De route is te lopen zodra het donker wordt tot twaalf uur ‘s nachts. Na die tijd willen we de nachtdieren in het park niet storen.
Deze ANWB Nachtwandeling is ontstaan in samenwerking met de gemeente Arnhem, Natuur en Milieu Gelderland, Natuurcentrum Arnhem en Studio EARTH.
Beeld: Geke Bosch
Hond mee: honden zijn toegestaan, mits aangelijnd. Op de aangewezen losloopgebieden in het bosgedeelte van Sonsbeek mogen honden overdag loslopen, maar houd ze tijdens de nachtwandeling aangelijnd — dit voorkomt onnodige verstoring van nachtdieren.
Toegankelijkheid: de route is geschikt voor kinderwagens en rolstoelen. Sommige delen van de route gaan over een redelijk steile helling. Let op: in het donker is oriëntatie lastiger, houd hier rekening mee bij de keuze om zelfstandig te wandelen.
Paden: de route volgt verharde paden en brede, onverharde paden die ook zonder direct zicht goed begaanbaar zijn.
Bereikbaarheid met openbaar vervoer: Park Sonsbeek en Molenplaats Sonsbeek liggen op circa tien minuten lopen van Arnhem Centraal Station. Neem de uitgang Sonsbeekzijde.
Parkeren: de parkeermogelijkheden rond het park zijn beperkt. De parkeergarage van Arnhem Centraal ligt op circa tien minuten lopen.
Startlocatie Molenplaats Sonsbeek: Overdag vind je in het bezoekerscentrum Molenplaats Sonsbeek informatie over routes en bezienswaardigheden. Openingstijden wintertijd: di t/m za 10.00-16.00, zo 11.00-16.00. Openingstijden zomertijd: ma t/m zo 10.00-17.00.
Routebeschrijving:
- Vertrek vanaf bezoekerscentrum Molenplaats Sonsbeek.
- Loop links langs Molenplaats Sonsbeek het park in over het halfverharde pad tot voorbij het Nederlands Watermuseum.
- Volg het pad rechts omhoog voorbij het Watermuseum en ga meteen linksaf naar het pad langs de Sint-Jansbeek.
- Ga rechtdoor bij het bruggetje en volg het verharde pad met de Fonteinvijver aan je rechterzijde.
- Ga rechtdoor bij de Zwanenbrug.
- Ga bij de T-splitsing rechtsaf en meteen weer naar links.
- Houd rechts aan bij de splitsing en volg het pad langs de Grote Waterval en naar de Grote Vijver.
- Houd bij de volgende splitsing weer rechts aan en volg het pad om de Grote Vijver heen.
- Loop voorbij Brasserie de Boerderij en ga bij het eerste pad naar rechts.
- Ga het bruggetje over en loop meteen weer naar rechts langs de vijver.
- Houd bij de volgende splitsing links aan, hier begint het donkere deel van de wandeling.
- Blijf bij de volgende kruising het verharde pad rechtdoor volgen.
- Kijk bij de Stille Vijver (aan de linkerzijde) eens naar het kunstwerk Skies Capture. Wat zie je hierin? Kijk ook eens omhoog, zie je sterren boven Sonsbeek?
- Volg het verharde pad langs de rand van het bos, je loopt nu een helling op (Leven in het bos).
- Loop door tot ongeveer halverwege het hek van de hertenkamp.
- Sla rechtsaf naar de Stadsvilla Sonsbeek.
- Ga voor de villa rechtsaf en meteen weer naar links.
- Ga bij de kruising rechtdoor en volg het pad omlaag richting de beek.
- Ga voorbij het beeld van Lorentz links en meteen weer rechts, verder omlaag richting de beek.
- Steek het bruggetje over en ga linksaf.
- Loop rechts langs het Watermuseum, en ga terug naar de Molenplaats.
- Aangekomen bij Molenplaats Sonsbeek eindigt de route.
Park Sonsbeek is een Poort naar de Veluwe, hier komt het groen tot aan de rand van de binnenstad. Een echt donkere nacht is belangrijk voor de Veluwe als grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland. Veel plant- en diersoorten worden ’s nachts actief en kunnen alleen leven als het echt donker is. Toch wordt de Veluwe ieder jaar lichter. Daarom is het belangrijk om licht op en rond het natuurgebied zoveel mogelijk te beperken. Gemeente Arnhem en Natuur en Milieu Gelderland zetten zich daarvoor in, samen met een aantal andere Veluwse gemeenten en organisaties.
Geef je ogen bij de start van de route een paar minuten de tijd om te wennen aan het donker. Gebruik daarbij geen zaklamp of telefoon, want die verstoort juist dit gewenningsproces. Wil je toch wat licht voor het donkerste deel van de wandeling, gebruik dan een lampje met zwak rood licht. Eenmaal gewend zie je meer dan je zou verwachten. Richt je op verlichte punten in de verte voor de oriëntatie. Deze route loopt eerst over verlichte paden. Het tweede deel door het bos gaat over een onverlicht pad. Vanaf Stadsvilla Sonsbeek is de route weer verlicht.
Elk jaar neemt de wereldwijde lichtvervuiling toe. Kunstlicht verdringt het nachtelijk donker, terwijl dit erg belangrijk is voor de planten en dieren die ’s nachts actief zijn. Ook voor ons eigen bioritme is een donkere nacht belangrijk. Het natuurlijke ritme van licht en donker is nodig voor onze rust, gezondheid en een sterke weerstand.
Iedereen kan helpen om de nacht donker te houden. Doe ‘s avonds je gordijnen dicht, richt buitenlampen naar beneden en scherm het licht af zodat het alleen straalt waar nodig.
Gebruik een tijdsschakelaar of bewegingssensor: zodat er alleen licht komt wanneer je het nodig hebt. Kies voor warm, amberkleurig licht, daar heeft de natuur het minste last van. En doe vooral ook mee met de jaarlijkse Nacht van de Nacht in oktober! Wil je meer weten over het belang van het donker? Kijk op deze website.
Bij de Grote Vijver zijn vleermuizen 's avonds volop actief van het voorjaar tot het najaar. Ze jagen laag boven het water op muggen en andere insecten en vinden hun weg met echolocatie: ultrasone klikken die voor het menselijk oor niet hoorbaar zijn. Kijk goed en je ziet ze in korte, snelle bochten over het wateroppervlak scheren. In Park Sonsbeek kun je verschillende vleermuizen spotten, zoals de gewone dwergvleermuis, de laatvlieger, rosse vleermuis en watervleermuis. Ook nachtvlinders zijn hier te vinden, aangetrokken door de geur van planten die juist 's nachts bloeien. Nachtvlinders zijn minder bekend dan gewone vlinders, maar minstens net zo belangrijk voor de bestuiving van de planten in het park.
Op een heldere avond is vanaf de donkere plekken in het park de sterrenhemel goed te zien — iets dat in de steden door alle straat- en gevelverlichting minder goed lukt. Wat zie je als je naar boven kijkt? Met een beetje geluk zijn er geen wolken en kun je misschien wel een sterrenbeeld herkennen. Zie je de Grote Beer of de poolster? Veel vogels en insecten navigeren op het licht van de maan en de sterren. Ook de vroege zeevaarders navigeerden ’s nachts op de sterren.
Verderop, tussen de bomen, verandert het geluid van het park. Sta eens stil en luister goed. De roep van de bosuil is hier regelmatig te horen — een hoog "koewiet" van het vrouwtje gevolgd door het bekende "hoehoehoe" van het mannetje. Op de bosbodem zijn marters en vossen actief; beiden zijn schuw en gaan vooral 's nachts op pad. Egels struinen door het strooisel op zoek naar insecten en wormen, en bij vochtige plekken in het park zijn in het voorjaar padden onderweg naar hun voortplantingswater. Overdag blijven deze dieren grotendeels uit beeld — 's nachts is de kans om ze tegen te komen het grootst.